fbpx

Zaburzenia osobowości [część 3 z 4]

W ostatnim wpisie krótko scharakteryzowałem obraz kliniczny zaburzeń osobowości z wiązki A – cechujących się dziwacznością i ekscentrycznością zachowań. W tej części skupimy się na grupie zaburzeń osobowości w których najbardziej charakterystyczna jest dramatyczność i niekonsekwencja zachowań. Do tzw. wiązki B należą:

  1. Antyspołeczne zaburzenie osobowości – osoby z tym rodzajem zaburzenia mają przede wszystkim tendencję do nieprzestrzegania norm społecznych i prawnych, co często kończy się dla nich aresztowaniem. Ponadto mataczą, kłamią, podają się za kogoś innego niż są i przekładają interes własny ponad prawa innych ludzi. W sferze emocjonalnej wyróżnia je impulsywność, drażliwość i agresywność, które niejednokrotnie prowadzą do bójek lub napaści. Osoby antyspołeczne są chorobliwie nieodpowiedzialne i lekkomyślne oraz zdają się być niezdolne do odczuwania empatii czy poczucia winy.
  2. Zaburzenie osobowości z pogranicza (borderline) – główną cechą osób z zaburzeniem osobowości borderline jest silnie zaburzona regulacja emocjonalna. Osoby z tym rozpoznaniem usilnie próbują uniknąć wyobrażonego lub prawdziwego opuszczenia przez bliską osobę. Ich relacje interpersonalne są intensywne i niestabilne a ich postrzeganie siebie oraz innych osób oscyluje od skrajnej idealizacji do dewaluacji. Są impulsywne i autodestrukcyjne, zwłaszcza w obszarach takich jak: gospodarowanie pieniędzmi, seks czy używanie substancji psychoaktywnych. Często podejmują próby samobójcze bądź okaleczają się. Ich nastrój gwałtownie się zmienia oscylując od stanów przypominających depresję do stanów hipomaniakalnych a w przeżyciu wewnętrznym dominuje przejmujące poczucie pustki.
  3. Histrioniczne zaburzenie osobowości – osoby z tym typem zaburzenia osobowości cechuje teatralność i przesadność zachowań oraz usilne dążenie do skupienia na sobie uwagi innych ludzi. Jednostki histrioniczne w kontaktach z innymi zachowują się często prowokacyjnie i uwodzicielsko, często w sposób niestosowny społecznie. Ich emocjonalność jest zmienna i powierzchowna, sprawia wrażenie teatralnie wyolbrzymionej i nienaturalnej. Są silnie zaabsorbowane swoim wyglądem zewnętrznym, który jest ich głównym narzędziem przyciągania uwagi. Mówią w sposób bardzo impresyjny a życie w ich opisach przypomina film pełen niespodziewanych zwrotów akcji. Ponadto mają skłonność do skracania dystansu interpersonalnego oraz są bardzo podatne na sugestię, przez co łatwo ulegają innym osobom czy okolicznościom.
  4. Narcystyczne zaburzenie osobowości – osoby narcystyczne mają utrwalone przekonanie o byciu kimś wyjątkowym, w związku z czym domagają się od otoczenia adoracji oraz specjalnych przywilejów. Ich uwaga często odpływa w stronę fantazjowania o ogromnych sukcesach, władzy, sile i doskonałości. W kontaktach interpersonalnych odznaczają się przede wszystkim instrumentalnym traktowaniem innych ludzi, których bez skrupułów wykorzystują do osiągnięcia swoich celów. W sferze emocjonalnej wyróżnia je brak empatii: są niezdolne do zidentyfikowania potrzeb i wczucia się w emocje innych ludzi. Ich zachowanie jest wyniosłe, aroganckie. Wobec innych są zawistni lub są przekonani o tym, że inni zazdroszczą im ich sukcesów.

Bibliografia do całości:

  1. Casadio, P., Olivoni, D., Ferrari, B., Pintori, C., Speranza, E., Bosi, M., Belli, V., Baruzzi, L., Pantieri, P., Ragazzini, G., Rivola, F., Atti, A. R. (2014). Personality Disorders in Addiction Outpaatients: Prevalence and Effects od Psychosocial Functioning. Substance Abuse: Reseatch and Treatment, 8, s. 17-24
  2. Cierpiałkowska, L. (2007). Psychopatologia. Poznań: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR
  3. Cierpiałkowska, L., Soroko, E. (2014). Zaburzenia osobowości. Problemy diagnozy klinicznej. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM
  4. Czabała, Cz., Kaczmarczyk, I. (2018). Stojąc w „obrotowych drzwiach”. Terapia Uzależnienia i Współuzależnienia, 6, s. 4-6
mm

Autor wpisu: Jarosław Kaczmarek

Absolwent psychologii (specjalności: psychoterapia zaburzeń psychicznych i psychologia zdrowia i choroby) na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Specjalista psychoterapii uzależnień w trakcie certyfikacji. Pracuje w hostelu dla osób uzależnionych oraz w Poradni Leczenia Uzależnień.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *