Blog

Efekt placebo i nocebo. Jak wyzdrowieć, a jak zachorować?

Efekt placebo i nocebo. Jak wyzdrowieć, a jak zachorować?

Prawie każdy z nas zna powiedzenie, że „wiara czyni cuda”. Zależnie od tego, czy jesteśmy osobami wierzącymi, czy też nie, będziemy trochę inaczej rozumieli kontekst tego zdania. Nie zmieni to jednak jego sensu, gdyż sprowadza się ono do wiary w to, że nasza wiara w coś wpływa na rzeczywistość. Nie jest to absolutnie żadna czarna magia czy też znachorstwo. Setki badań naukowych potwierdzają, że nasze samopoczucie, a nawet nasze zdrowie jest w dużej mierze zależne od naszego nastawienia. Brzmi irracjonalnie? To tylko efekt placebo oraz nocebo.

Spośród setek badań o placebo i nocebo do najciekawszych i  najbardziej kontrowersyjnych możemy zaliczyć eksperyment dr Leonard’a Cobb’a z Seattle. W latach 50-tych w leczeniu dławicy piersiowej stosowano zabieg podwiązania tętnicy sutkowej. Zabieg był dość niepewny, a sami lekarze nie byli przekonani o jego skuteczności. Dr Cobb wraz z kolegami po fachu zdecydowali, że podzielą pacjentów na dwie grupy. Pierwszej z nich wykonają prawdziwy zabieg, a w przypadku drugiej natną jedynie skórę skalpelem, co miało pozorować operację. Efekt tego eksperymentu był szokujący. Obie grupy po zabiegu deklarowały znaczne zmniejszenie bólu klatki piersiowej.[1]

Choć historia ta wydaje się być abstrakcyjna, takich eksperymentów jest znacznie więcej – nawet w środowisku medycznym. Wystarczy poszukać wyników badań dr J.B Moosley’a dotyczących operacji kolan u weteranów czy zapiski dr. Gerbiego dotyczące wmasowywania wydzieliny owadów w bolącego zęba. Wszędzie spotykamy się z tym samym zjawiskiem. Jeśli pacjent uwierzy, że coś mu pomoże, to wpłynie to pozytywnie na jego zdrowie.

Efekt placebo a efekt nocebo – jaka jest różnica?

Ciekawostką jest, że termin placebo wywodzi się z łacińskiego słowa, które w dosłownym tłumaczeniu oznacza „spodobam się”. Zanim pierwszy raz został użyty w kontekście praktyk medycyny, używany był do określania żałobników, którzy byli wynajmowani, by płakać na pogrzebach.[2]

Zabieg placebo polega na podaniu substancji lub wykonaniu zabiegu, który ma obojętny wpływ na zdrowie pacjenta, gdy jednocześnie pacjent jest przekonany o pozytywnym wpływie podejmowanych działań na jego zdrowie.

Przeciwieństwem zabiegu placebo jest nocebo. Słowo również zostało zapożyczone z języka łacińskiego, a jego dokładne tłumaczenie dość dobrze je wyjaśnia – nocebo oznacza „będę szkodzić”.

Czym jest efekt nocebo? Zjawisko nocebo występuje, gdy negatywna sugestia prowadzi do faktycznego pogorszenia stanu zdrowotnego pacjenta. Na przykład ze strony lekarza lub pielęgniarek dotycząca słabych rokowań czy konsekwencji leczenia.

Jak działa efekt placebo?

Sugestia ma ogromną siłę. Wiedzą o tym wszyscy lekarze, dlatego muszą się oni mierzyć z dylematem etycznym, czy, i jak przekazać pacjentowi złą wiadomość.

Efekt placebo jest znacznie lepiej przebadany od nocebo, gdyż jest on im znany już od XVIII wieku. Dostępnych jest tysiące publikacji, które potwierdzają skuteczność sugestii w leczeniu placebo.

Do najbardziej znanych, a także najzabawniejszych możemy np. zaliczyć okłady ze sproszkowanej mummi. Były one cudownym lekarstwem na rany sprzedawanym jeszcze w 1908 roku przez Merck Group. Choć wydaje nam się to aktualnie absurdalne, ludzie w tamtych czasach wierzyli w skuteczność tej metody, dlatego przynosiła także wspaniałe efekty. Tak właśnie działa placebo.[3]

Może się wydawać, że teraz koncerny farmaceutyczne i lekarze nie nabiorą nas na takie rzeczy, jednak to błąd. W ostatnich latach badaniom zostały poddane leki antydepresyjne sprzedawane na receptę w USA, aż 75% z nich miało wyłącznie efekt placebo. Nie zawierały żadnych substancji, które mogłyby realnie pomóc pacjentom.

Jak działa efekt nocebo?

Efekt nocebo również jest bardzo dobrze znany lekarzom. Większość z nich stara się np. nie określać nigdy skali bólu pacjentom, gdyż ich sugestia może znacząco zwiększyć jego odczuwanie.

Negatywna skuteczność efektu nocebo bardzo dobrze została przedstawiona w badaniu dr Amanzio M., który udowodnił, że pacjenci powiadomieni o negatywnych skutkach leków, takowe skutki odczuwali. Druga grupa, która nie dostała informacji o możliwych konsekwencjach, nie zgłaszała natomiast żadnych objawów.[4]

Na czym polega efekt placebo i nocebo? Dlaczego jesteśmy podatni na sugestie lekarzy?

Działanie efektów placebo i nocebo jest związane z wieloma błędami poznawczymi, które są wpisane w działanie naszego mózgu. Nie jesteśmy w stanie się przed nimi uchronić.

Jeśli nasz lekarz będzie wyglądał profesjonalnie, będzie posługiwał się pięknym słownictwem oraz obieca nam szybkie i pewne wyzdrowienie, nasz mózg zostanie niejako oszukany przez szereg błędów poznawczych. Badania laboratoryjne efektów placebo i nocebo potwierdzają, że sposób przekazywania informacji pacjentom wpływa na ich aktywność mózgową, która jest związana z bólem i negatywnymi emocjami. W przypadku efektu placebo aktywność ta zostaje zmniejszona, a w przypadku efektu nocebo zwiększona.

W większości przypadków za stworzeniem silnego efektu placebo i nocebo odpowiadają nie tylko bodźce, które odebraliśmy w danej sytuacji, lecz także nasze doświadczenie. Jeśli jesteśmy przyzwyczajeni, że żaden lek nam nie pomaga i do kolejnego również podejdziemy z dużą rezerwą, to z dużym prawdopodobieństwem znów nie zadziała.

Efekt placebo i nocebo są piekielnie interesującymi zagadnieniami z zakresu neurobiologii człowieka, lecz wciąż są słabo zbadane. Na ich dokładne i kompletne analizy z pewnością będziemy musieli poczekać co najmniej kilkanaście lat. Jednak ze względu na efektywność ich działania, z pewnością ostateczne wyniki będą przełomowe dla medycyny i neurobiologii.

[1] D. Ariely, Potęga irracjonalności. Ukryte siły, które wpływają na nasze decyzje, wyd. Smak Słowa, Sopot 2018, strony 159-161

[2] BIIDEM, strona 162

[3] IBIDEM, strona 162

[4] Amanzio M, Corazzini LL, Vase L, Benedetti F. A systematic review of adverse events in placebo groups of anti-migraine clinical trials. Pain. 2009 Dec;146(3):261–9. Epub 2009 Sep 24

 

Odwiedź stronę Ośrodka Terapii Uzależnień NEFO na Facebooku

Szybki Kontakt

Lepiej późno niż później

Nigdy nie jest za późno, żeby zadbać o siebie lub o swoją rodzinę.
Skontaktuj się z nami, a postaramy się odpowiedzieć możliwie szybko.

Naszą misją jest pomoc osobom uzależnionym i ich bliskim.

 

Dane Firmy

Ośrodek Terapii Uzależnień NEFO Sp. z o o., pl. 11 Listopada 10, 87-600 Lipno, Sąd Rejonowy w Toruniu, VII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, KRS: 0000718590

Regulamin Ośrodka Terapii Uzależnień NEFO Sp. z o.o. w Wądzyniu

 

  1. Niniejszy regulamin określa zasady leczenia i korzystania z oferty terapeutycznej, a także prawa i obowiązki pacjenta przebywającego w Ośrodku.
  2. Regulamin dotyczy każdego pacjenta przebywającego w Ośrodku. Każdy pacjent podejmujący terapię w Ośrodku zobowiązuje się do jego przestrzegania.
  3. Przestrzeganie regulaminu daje pacjentowi warunki do maksymalnej koncentracji na leczeniu.

 

I . OBOWIĄZKI PACJENTA W OŚRODKU

W czasie pobytu w Ośrodku Pacjent zobowiązany jest do :

  1. Całkowitej abstynencji od środków psychoaktywnych zmieniających świadomość.
  2. Poddawania się badaniom na obecność w organizmie alkoholu i badaniom na obecność narkotyków.
  3. Ujawnienia informacji dotyczących aktualnie przyjmowanych leków i dawek oraz ich przekazania personelowi pielęgniarskiemu.
  4. W przypadku chorób przewlekłych pacjent zobowiązany jest do posiadania zapasu leków na czas trwania terapii.
  5. Dbania o higienę osobistą.
  6. Utrzymywania porządku i czystości w pokojach oraz innych pomieszczeniach Ośrodka.
  7. Dbania o sprzęt i wyposażenie Ośrodka oraz udostępnione materiały służące do terapii,

z których korzysta w czasie pobytu w Ośrodku. Ewentualne usterki i awarie sprzętu oraz wyposażenia znajdujących się na terenie Ośrodka powinny być niezwłocznie zgłaszane personelowi. Pacjent ponosi materialną odpowiedzialność za szkody przez niego wyrządzone.

  1. Przestrzegania zasad bezpieczeństwa przeciwpożarowego.
  2. Zgłaszania się po leki do pielęgniarki lub pełniącego dyżur terapeuty w wyznaczonych godzinach  – jeśli leki te są zalecone przez lekarza.
  3. Punktualnego przybywania na zajęcia oraz przestrzegania harmonogramu dnia. Niestawienie się na zajęciach terapeutycznych, mitingu AA, czy zajęciach rekreacyjnych bez uzgodnienia z terapeutą będzie traktowane, jako rezygnacja pacjenta z leczenia.
  4. Wykonywania i dostosowania się do zaleceń personelu związanych z terapią oraz pobytem w Ośrodku.
  5. Przestrzegania zasad kulturalnego zachowania w stosunku do personelu Ośrodka oraz innych Pacjentów, poszanowania godności innych osób oraz niezakłócania procesu terapeutycznego pozostałych uczestników terapii.
  6. Zachowania tajemnicy odnośnie spraw przedstawianych i poruszanych w czasie zajęć terapeutycznych.
  7. Złożenia do depozytu wszystkich wartościowych przedmiotów będących w jego posiadaniu, w tym również sprzętu takiego jak : telefon, laptop, tablet itp., którego używanie jest ograniczone podczas przebywania w Ośrodku.
  8. Zachowania ciszy nocnej w godzinach od 22.00 do 6.00 rano dnia następnego.

 

II . PRAWA PACJENTA W OŚRODKU

 

Pacjent przebywający w Ośrodku na leczeniu ma prawo do:

  1. Opieki terapeutycznej.
  2. Konsultacji lekarskiej – lekarza, opieki pielęgniarskiej oraz badań – w zakresie związanym z uzależnieniem, zgodnie z zaleceniem lekarza.
  3. Rozmowy z terapeutą dyżurującym, jeżeli zachodzi taka potrzeba w kwestii omówienia na bieżąco problemów natury psychologicznej, zdrowotnej i osobistej.
  4. Pacjent ma prawo do osobistego lub korespondencyjnego kontaktu z rodziną i osobami bliskimi oraz instytucjami.
  5. Pacjent ma również prawo do odmowy kontaktu w jakiejkolwiek formie z osobami bliskimi.
  6. Pacjent ma prawo w każdym momencie zdecydować o przerwaniu leczenia w Ośrodku.
  7. Pacjent ma prawo do zachowania tajemnicy informacji – bez zgody pacjenta nie można udzielać na jego temat żadnych informacji, poza sytuacjami przewidzianymi przepisami prawa.
  8. Pacjent ma prawo do informacji o leczeniu.
  9. W wyjątkowych sytuacjach osobistych – Pacjent ma prawo do ubiegania się o przepustkę u Kierownika Ośrodka.
  10. Pacjent ma prawo oddać do depozytu pieniądze lub inne wartościowe przedmioty na czas pobytu w Ośrodku.
  11. Pacjent został poinformowany, iż ma prawo do bezpłatnego leczenia w placówkach leczenia uzależnień finansowanych przez NFZ.

 

III . OGRANICZENIA W PRAWACH PACJENTA

Ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne Pacjentów wprowadza się ograniczenia, tj.:

  1. Kontrolę trzeźwości od alkoholu i innych substancji psychoaktywnych.
  2. Kontrolę rzeczy osobistych Pacjenta pod kątem posiadania przez niego alkoholu, narkotyków lub leków psychoaktywnych.
  3. Zakaz spożywania napojów energetycznych.
  4. Korzystanie z telefonów komórkowych, laptopów, tabletów, oraz innych urządzeń elektronicznych i internetu, dozwolone jest tylko w czasie wolnym od zajęć, w wyznaczonych godzinach tak, aby korzystanie z nich nie powodowało dezorganizacji zajęć, nie zakłócało przebiegu terapii, a także ciszy i spokoju innych pacjentów.
  5. Odwiedziny osób bliskich i rodzin Pacjentów odbywają się w ustalone dni, w wyznaczonym przez Kierownika Terapii czasie tak, aby nie zakłócały harmonogramu terapii oraz komfortu innych Pacjentów przebywających w Ośrodku. W szczególnych uzasadnionych okolicznościach lub na mocy obowiązujących przepisów, którym Ośrodek podlega, Zarząd Ośrodka może wstrzymać odwiedziny pacjentów w Ośrodku.

 

IV . WYKROCZENIA PRZECIWKO REGULAMINOWI

 

Pacjentowi, podczas pobytu w Ośrodku, nie wolno :

  1. Opuszczać terenu Ośrodka bez wiedzy i zgody personelu.
  2. Wnosić na teren Ośrodka substancji psychoaktywnych.
  3. Używać alkoholu i innych substancji psychoaktywnych.
  4. Używać przemocy psychicznej, fizycznej lub słownej wobec pozostałych Uczestników Terapii oraz innych osób, zachowywać się w sposób zagrażający ich bezpieczeństwu oraz w sposób naruszający godność osobistą innych.
  5. Używać wulgarnego słownictwa oraz niestosownych żartów i dowcipów w stosunku do innych osób.
  6. Utrzymywać kontaktów seksualnych.
  7. Przebywać w pokojach innych osób bez ich wiedzy.
  8. Nie uczestniczyć w zajęciach terapeutycznych bez ważnego powodu i bez uzgodnienia tego z terapeutą.
  9. Przyjmować gości w godzinach do tego nie wyznaczonych, np. w trakcie zaplanowanych zajęć grupowych lub indywidualnych spotkań z terapeutą.
  10. Palić papierosów w miejscach do tego nie wyznaczonych.
  11. Posiadać i korzystać z gier – według Rozporządzenia Dz.U.2018.0.165, Ustawa z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych, do wglądu u Kierownika Ośrodka.
  12. Fotografować oraz nagrywać.
  13. Posiadać przedmiotów potencjalnie niebezpiecznych dla Pacjenta lub zagrażających bezpieczeństwu innych osób.
  14. Posiadać przy sobie przedmiotów i rzeczy, które przy przyjęciu Pacjenta do Ośrodka zostaną uznane przez personel terapeutyczny jako przeszkadzające w procesie zdrowienia.

 

 

V . KONSEKWENCJE WYKROCZEŃ PRZECIWKO REGULAMINOWI OŚRODKA

 

  1. Natychmiastowe usunięcie Pacjenta z Ośrodka nastąpi na skutek:

– złamania abstynencji od alkoholu lub innych środków zmieniających świadomość,

– wykazania podczas kontroli posiadania przez Pacjenta  alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych,

– opuszczenia terenu Ośrodka bez wiedzy i zgody personelu terapeutycznego,

– używania przemocy psychicznej, fizycznej lub słownej wobec pozostałych Uczestników Terapii oraz innych osób,   zachowywania się w sposób zagrażający ich bezpieczeństwu oraz w sposób naruszający godność osobistą innych,

– utrzymywania kontaktów seksualnych.

  1. Konsekwencje niestosowania się do pozostałych punktów Regulaminu – od upomnienia,  do zakończenia terapii włącznie –  będą podjęte po rozpatrzeniu danej sytuacji przez zespół terapeutyczny.
  2. O decyzji zespołu terapeutycznego zostają powiadomieni pozostali Pacjenci Ośrodka.
  3. O usunięciu Pacjenta z Ośrodka przed ukończeniem leczenia Ośrodek powiadamia rodzinę Pacjenta, o ile Pacjent wyrazi na powyższe zgodę, składając w tym zakresie pisemne oświadczenie.

 

VI . POZOSTAŁE POSTANOWIENIA REGULAMINU

 

  1. W przypadku zniszczenia przez Pacjenta mienia Ośrodka – sprzętu lub wyposażenia na skutek świadomego działania lub zaniedbania, ponosi on odpowiedzialność materialną w pełnej wysokości.
  2. Ośrodek nie ponosi odpowiedzialności za pieniądze i inne cenne przedmioty Pacjenta, które nie zostały oddane przez niego do depozytu.
  3. Ośrodek nie ponosi odpowiedzialności za rzeczy Pacjenta, które pozostawił on w Ośrodku po zakończeniu Terapii i pobytu w Ośrodku.
  4. Regulamin został zatwierdzony przez Zarząd Spółki i obowiązuje od dnia zatwierdzenia do odwołania.
  5. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości co do zasad obowiązujących w Ośrodku, prosimy o kontakt z personelem.
Dbamy o Wasze bezpieczeństwo -Testy COVID-19
Wszystkim naszym pacjentom przeprowadzamy testy na COVID-19